Panorama Poznania

Panorama Poznania

wtorek, 12 listopada 2013

Relacja „Ja-Ty” w psychoterapii humanistycznej


Buber, Ja-Ty w: psychoterapia poznań
Martin Buber, źródło: The David B. Keidan Collection

Humanistyczne szkoły psychoterapii wyżej nad technikę terapeutyczną stawiają relację. W nurcie humanistyczno - egzystencjalnym uważa się, że odpowiednia jakość samej relacji terapeutycznej ma duży wpływ na powstawanie u pacjenta wartościowej zmiany. Poznań niestety nie oferuje jeszcze dostępu do wielu terapeutów humanistycznych.


Ideałem w tym względzie jest relacja typu Ja-Ty, akcentująca głęboko podmiotowy wymiar kontaktu, doceniający różność dwóch spotykających się osób. Terapeuci humanistyczni dążą do zbudowania takiej relacji w procesie psychoterapii.
Idea relacji Ja-Ty została zaczerpnięta z filozofii chasydzkiej, a jej filozoficzne podstawy przypisywane są filozofowi i teologowi Martinowi Buberowi. 

W swoich rozważaniach Buber wyróżnił dwie możliwości bycia w relacji: Ja-Ty i Ja-To. Możliwości te różnią się w swej istocie i jednocześnie mogą się uzupełniać tworząc pełną relację pomiędzy dwoma osobami.

Zdaniem Bubera człowiek staje się Ja w kontakcie z Ty. W odniesieniu do Ty, Ja staje się świadome różnic i własnych potrzeb, które sięgają po Ty. Z każdym innym Ty, Ja tworzy się od nowa, a człowiek poznaje siebie coraz bardziej.

Według Bubera człowiekowi potrzebne jest też To. Człowiek, który zdobył świadomość Ja może stanąć przed rzeczami. Dzięki relacji Ja-To umieszcza rzeczy w kontekście przestrzenno-czasowo-przyczynowym, dopiero wtedy każda z nich otrzymuje swoje miejsce, swój obieg, swoją wymierność i warunkowość.

To, co szczególnie ważne, to że relacja jest procesem. Może się zmieniać z Ja-Ty w Ja-To i odwrotnie. Pojedyncze Ty, gdy skończy się proces relacji musi stać się To, z kolei pojedyncze To przez wejście w proces relacji może stać się Ty. Dzięki tej zmienności człowiek poznaje swoje Ja, jest jego świadomy, jest też świadomy tego, co i jak może realizować w wymianie z drugim człowiekiem. Dzięki temu z kolei może wchodzić w świadome relacje z innymi osobami.

Integrująca ideę Ja-Ty psychoterapia sprzyja poznaniu wszystkich swoich ograniczeń i możliwości budowania relacji, kontaktu. Zaś samo nastawienie terapeuty do pacjenta jako do Ty ułatwia mu przyjęcie podobnej, ludzkiej postawy.

Spośród dostępnych metod psychoterapii, relacja typu Ja-Ty jako cel sam w sobie, występuje najczęściej w:

- psychoterapii skoncentrowanej na osobie Rogersa;
- terapii Gestalt;
- logoterapii Frankla i innych terapiach egzystencjalnych.

Ponieważ jednak jest funkcją dojrzałości terapeuty i gotowości pacjenta, zaistnieć może w kontakcie terapeutycznym niezależnie od metody psychoterapii.

Idea Ja-Ty jest zatem kolejną ważną podwaliną filozoficzną w psychoterapii, która pokazuje, że ważniejsza od najbardziej wyrafinowanej techniki psychoterapeutycznej jest jakość i autentyzm samej ludzkiej relacji. Ludzkie problemy emocjonalne powstają od początku istnienia właśnie w relacjach z ludźmi i w nich mogą być najlepiej przezwyciężane.

Spotkanie Ja-Ty bardziej zdarza się, niż jest stałą w psychoterapii. Nie sposób go wymusić. Kiedy się pojawia, jest ożywcze i uzdrawiające. Nawet prawdziwa psychoterapia humanistyczna, w której i pacjent, i psychoterapeuta są zdolni do takiego spotkania, posiada wiele nieuniknionych elementów Ja-To. Terapeuta ustalając warunki psychoterapii (czas trwania sesji, honorarium, ogólny sposób pracy) ingeruje ze swoim światem i strukturyzuje spotkanie, nawet robiąc to delikatnie i w dialogu. Wymiary Ja-Ty oraz Ja-To przeplatają się więc nieodwołalnie. Pacjent z początku odnosi się zarówno do siebie jak i do psychoterapeuty z wymiaru To: oczekuje bowiem od terapeuty nie osobowego kontaktu, lecz kwalifikacji, którymi terapeuta zmieni jego problem. Ważne, by psychoterapia nie ograniczała się do uprzedmiotawiającego To.

Humanistyczny psychoterapeuta „z powołania” uwzględnia złożoną i niepowtarzalną sytuację egzystencjalną osoby zgłaszającej się po pomoc. Oznacza to, że w niesieniu pomocy ważniejsze od postawy „mędrca szkiełka i oka” jest spotkanie z żywą osobą, jej prawdziwymi przeżyciami oraz wejście na fascynującą drogę wspólnego poszukiwania nowych rozwiązań.

Poznań umożliwia nieco mniejszy dostęp do psychoterapii humanistycznej, niż inne rejony kraju. Najczęściej praktykowaną psychoterapią, integrującą filozoficzne podejście Ja-Ty, jest terapia Gestalt. W Poznaniu jest kilka prywatnych ośrodków i gabinetów, w których psychoterapeuci posiadają pełne, całościowe wykształcenie w dziedzinie terapii Gestalt.

Jedyne w Polsce ośrodki, kształcące psychoterapeutów Gestalt, mieszczą się w Krakowie. Są to:

- Instytut Integralnej Psychoterapii Gestalt,
- Instytut Terapii Gestalt oraz
- Centrum Counsellingu Gestalt Adama i Olgi Haller de Hallenburg.

Ponadto w Warszawie mieści się ośrodek Stowarzyszenia Psychoterapii Egzystencjalnej (GLE – Polska), należącego do Gesellschaft für Logotherapie und Existenzanalyse – Wien. 

1 komentarz:

  1. Witam serdecznie,
    pragnę donieść że w Krakowie odbędzie się wspaniała Konferencja Barwy Gestaltu na której głównym gościem będzie Irving Yalom :)
    pod linkime na stronę Instytutu Terapii Gestalt znajdują się szczegóły
    http://www.gestalt.pl/konferencje.html

    Pozdrawiam serdecznie

    OdpowiedzUsuń

Zapraszam do komentowania...